Wat is Hoogsensitiviteit?
HSP is een afkorting die staat voor ‘high sensitive person’ oftewel hoogsensitief persoon.
Bij kinderen met HSP reageren de zintuigen heftiger op prikkels dan bij kinderen die niet hoogsensitief zijn.
Door onze zeven zintuigen worden prikkels omgezet in een signaal dat via ons zenuwstelsel en ruggenmerg naar de hersenen wordt geleid.
Deze zeven zintuigen zijn:
- Het visuele systeem; zien van licht, kleuren, vormen, afstand en beweging.
- De tastzin van de huid; voelen via de huid, temperatuur, druk, textuur.
- Evenwichtsorganen; stand en beweging.
- Het proprioceptieve systeem; receptoren in spieren, gewrichten en pezen. Druk en trillingen waarnemen.
- Het gehoor; horen van hoge en lage tonen, verschil in trillingen van geluid.
- Smaak; proeven van verschillende smaken.
- Reuk; interpreteren van geuren.
Hoogsensitieve kinderen hebben dus een gevoeliger zenuwstelsel (voelsprieten) dan niet hoogsensitieve kinderen. De informatieverwerking vanuit de zintuigen naar de hersenen is veel nauwkeuriger en uitgebreider.
Naast erfelijkheid, want vaak is of de mama of de papa ook hoogsensitief, kunnen ook onveilige situaties een rol spelen bij het ontwikkelen van gevoeligheid voor prikkels. Dit is dus niet aangeboren maar aangeleerd en wordt dan hooggevoeligheid genoemd.
Kenmerken hoogsensitiviteit:
Ieder kind is anders en dus kan ieder kind met HSP zich anders uiten. Dit zijn de meest voorkomende kenmerken van hoogsensitiviteit:
- Intense emoties: Hoogsensitieve kinderen kunnen gevoelens intenser beleven bij bijvoorbeeld teleurstelling, woede of blijdschap. Ze kunnen diep geraakt worden. Doordat ze sneller overprikkeld raken kunnen ze ook woedeaanvallen of extreme huilbuien laten zien waarbij je je als ouder vaak ‘machteloos‘ voelt.
- Empathisch vermogen: Hoogsensitieve kinderen zijn vaak erg empatisch en dus gevoelig voor de emoties van anderen. Ze kunnen zich goed inleven en aanvoelen wat anderen nodig hebben (soms ten kosten van zichzelf). Daarnaast kunnen ze soms ook gevoelens van anderen onbewust overnemen.
- Gevoelig voor sferen en stemmingen: Hoogsensitieve kinderen voelen de sfeer in een ruimte of spanningen tussen mensen onderling vaak haarfijn aan. Zij voelen ook heel sterk de oprechtheid van mensen en hebben een sterk onderbuikgevoel.
- Scherp oog voor details: Hoogsensitieve kinderen merken dingen op die anderen misschien over het hoofd zien. Op school kan dit overkomen als ‘snel afgeleid’.
- Perfectionistisch: Kinderen die hoogsensitief zijn, zijn vaak enorm perfectionistisch. Kritiek of feedback kunnen ze erg persoonlijk opvatten of onzeker van worden.
- Gevoelig voor zintuiglijke prikkels: Hoogsensitieve kinderen kunnen heel gevoelig zijn voor drukte, harde geluiden, ruwe of kriebelige stofjes, geuren, labeltjes of felle lichten. Na een verjaardag, school of drukke bijeenkomst zijn ze vaak helemaal uitgeblust.
- Angstig zijn of zorgen hebben: Hoogsensitieve kinderen denken vaak veel na en kunnen zich (onnodig) zorgen maken over de toekomst of over dingen die zijn voorgevallen.
- Moeite met de dag afsluiten/ loslaten: Een hoogsensitief kind kan moeite hebben met het verwerken van dingen die gedurende de dag gebeurd zijn. Hierdoor kunnen ze lang wakker liggen of moeite hebben met in slaap komen. Ook kunnen ze lang blijven piekeren omdat ze te veel in hun hoofd zitten. Deze kinderen gaan vaak goed op rust, orde en regelmaat.
- Vermoeidheid: Hoogsensitieve kinderen staan vaak heel de dag “aan” als het gaat om prikkels verwerken. Verjaardagen, school, sportclubs, broertjes/zusjes, ouders met een hoop vragen als ze thuis komen, allerlei soorten prikkels die enorm veel energie vragen als je niet weet hoe (of dat) je je af en toe moet afsluiten van alles om je eigen batterij weer op te laden.