Overprikkeling
Bij kinderen met HSP reageert de amygdala (betrokken bij de aansturing en verwerking van emoties) door een aangeboren gevoeligheid overactief op prikkels. Zij missen als het ware een filter die belangrijke en minder belangrijke prikkels filtert.
Het teveel aan prikkels zorgt voor het langer na trillen van informatie.
De amygdala heeft daardoor dus ook langer de tijd nodig om prikkels te verwerken, waardoor bij een teveel aan prikkels een soort opstopping ontstaat in de rechterhersenhelft.
De hersenen willen alle informatie verwerken maar doordat het blijft natrillen wordt het chaos en ontstaat er overprikkeling waardoor informatie niet meer juist of volledig kan worden doorgegeven aan de linkerhersenhelft.
Kinderen met HSP ‘overkomt’ dit als het ware zonder dat ze eigenlijk weten of kunnen zeggen waarom. Dit is voor mensen die niet hoogsensitief zijn vaak moeilijk te begrijpen.
Hoe je kunt merken dat een hoogsensitief kind overprikkeld is:
- Geen harde geluiden of drukte meer kunnen verdragen
- Oververmoeidheid
- Het kind heeft een kort lontje, woedeaanvallen of extreme huilbuien
- Onverklaarbare terugkomende fysieke klachten als buikpijn of hoofdpijn
- Slecht of onrustig slapen
- Verdwijnen in perfectionisme
- Angstig worden of veel piekeren
- Niet om kunnen gaan met veranderingen in structuur of onverwachtse gebeurtenissen
Onbewust krijgt een kind iedere dag een hoop prikkels te verwerken. Denk maar eens aan school, een volle klas, naschoolse activiteiten, verjaardagen, kinderfeestjes en ga zo maar door.
Hieronder een aantal tips om te helpen voorkomen dat je kind overprikkeld raakt:
Erken de gevoeligheid van je kind: erken wanneer het kaartje in zijn of haar nek zo vervelend kriebelt, erken de naad van de sok die niet lekker zit in zijn of haar schoen, wanneer hij/zij de muziek te hard vindt of de ruimte te druk. Probeer begripvol te zijn en voorkom opmerkingen als: “niet aanstellen”, “kom op, ff doorheen!”, “nou dat valt wel mee”. Jouw kind is nou eenmaal gevoeliger.
Help bij het reguleren van emoties: laat het kind vertellen over de gevoelens of emoties die hij/zij ervaart. Laat merken dat je ze hoort en geef eventueel aan hoe jij zelf om gaat met dit soort gevoelens of emoties.
Creëer rust: een drukke schooldag, tv of iPad, een dagje pretpark; kinderen houden veel van activiteit, maar dat wil niet zeggen dat dat is wat ze nodig hebben. Vaak kunnen ze zelf nog niet goed aanvoelen wanneer ze nou eigenlijk rust nodig hebben in plaats van lekker afspreken met hun vriendjes. Zorg er dan als ouder voor dat jij even de regie pakt en zijn of haar grenzen bewaakt. Lees een boekje, ga even wandelen of doe gewoon samen ‘niks’. In ons tegenwoordig drukke bestaan waar alles soms lijkt te draaien om de hoeveelheid activiteiten die we doen, kan het juist heerlijk zijn voor jouw HSP kind om een dag even niks te moeten doen.
Geef keuzes of (gedeelde) controle: Hoogsensitieve kinderen hebben vaak behoefte aan controle. Je kan hier natuurlijk niet in iedere situatie meebewegen maar heel vaak ook wel. Geef ze keuzes die jij hebt bedacht, twee setjes kleding, twee activiteiten, twee verhaaltjes. Zo krijgen ze zonder dat jij de controle uit handen geeft toch een gevoel van autonomie.
Zorg voor structuur en voorspelbaarheid: Dit gaat een beetje hand in hand met bovenstaande, maar Hoogsensitieve kinderen houden niet van verrassingen. Ze willen graag weten waar ze aan toe zijn wat zorgt voor rust in dat al zo hard draaiende koppie.
Leer je kind grenzen herkennen: dit is misschien wel de belangrijkste tip voor de rest van zijn/haar leven. Met simpele oefeningen en technieken leert jouw kind te voelen wat voor hem/haar prettig is, wanneer het teveel is en wat hij/zij kan doen om zichzelf te beschermen, op te laden en weer terug te komen bij zijn/haar gevoel.
Creëer een plekje waar het zich even terug kan trekken: een rustig plekje zonder harde geluiden van een tv, broertjes of zusjes of kletsende ouders. Zachte kleuren en materialen met een lekker geurtje helpen kinderen weer terug te gaan van denken naar gevoel. Even rust!
Herken tekenen van naderende overprikkeling: ieder kind is anders en reageert dus ook anders op een teveel aan prikkels. Het ene kind uit dat met een woedeaanval of extreem verdriet, het andere kind trekt zich terug en wordt stil en afwezig. Als je deze vroege signalen leert herkennen kun je hier op tijd op inspelen en overprikkeling zien te voorkomen.